Συνέντευξη Sven Giegold στο μπλοκ Προοδευτική Πολιτική

"Θεωρώ πως αν τα επιτόκια παραμείνουν στο σημερινό τους ύψος, η Ελλάδα δε θα μπορέσει να αποπληρώσει τα σωρευμένα της χρέη" / του Σβεν Γκίγκολντ Απρίλιος 04 2011 στο http://www.ppol.gr/cm/index.php?Datain=6808

Νίκος Ράπτης (ΝΡ): Σαν Ευρωπαίος προοδευτικός πολιτικός, ποιο είναι για σένα το ιδεώδες «ελληνικό σενάριο» -και ποιο το «σενάριο καταστροφής»

Σβεν Γκίγκολντ (Sven Giegold, SG): Το ιδεώδες ελληνικό σενάριο για μένα θα ήταν να αξιοποιήσει η Ελλάδα αυτήν την κρίση για να προχωρήσει σε μεταρρυθμίσεις που καθυστερούν πολύ καιρό και που είναι προς το συμφέρον της πλειοψηφίας των κατοίκων της. Η Ελλάδα κυβερνιόταν από μια μισο-διεφθαρμένη πολιτική ελίτ, που την οδήγησε σε μια κατάσταση με εκτεταμένες χαμηλές αμοιβές για τον πολύ κόσμο, αλλά και μεγάλα προνόμια και παχυλά εισοδήματα για άλλους, τόσο στο δημόσιο όσο και στον ιδιωτικό τομέα. Αυτή η κατάσταση εξασθένησε την Ελλάδα και υπονόμευσε την οικονομική της ανάπτυξη, οδηγώντας την σε μια στρεβλή και αντι-οικολογική οικονομική πορεία.

«Σε αντίθεση με όσα λέει η ριζοσπαστική αριστερά στην Ελλάδα, δεν είναι αρνητικές όλες οι μεταρρυθμίσεις!»

Η παρούσα κρίση θα μπορούσε να είναι μια ευκαιρία για την Ελλάδα ώστε από εδώ και πέρα να λογοδοτούν όλοι οι δημόσιοι αξιωματούχοι, να υπάρξει μεγαλύτερος ανταγωνισμός και άρα χαμηλότερες τιμές για τους καταναλωτές, αλλά και να αρχίσει μια νέα εποχή επενδύσεων σε «πράσινους» τομείς της οικονομίας, σαν τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας (ΑΠΕ), την τοπικής κλίμακας παραγωγή τροφίμων και το βιώσιμο τουρισμό, ώστε να αναζωογονηθεί η ελληνική οικονομία. Αλλά αυτά μπορούν να γίνουν μόνο αν εκπληρωθούν δύο προϋποθέσεις:

* Θεωρώ πως αν τα επιτόκια παραμείνουν στο σημερινό τους ύψος, η Ελλάδα δεν θα καταφέρει να αποπληρώσει τα σωρευμένα της χρέη. Θα χρειαστεί άρα κάποιου είδους αναδιάρθρωση του χρέους της από τη μια, αλλά και να αποκτήσει πρόσβαση σε χαμηλότοκα δάνεια -δημόσια και ιδιωτικά- από την άλλη.
* Η δεύτερη προϋπόθεση είναι πως το κράτος θα χρειαστεί βαθιές μεταρρυθμίσεις. Σε αντίθεση με όσα λέει στην Ελλάδα η ριζοσπαστική αριστερά, όλες οι μεταρρυθμίσεις δεν είναι αρνητικές. Είναι θετικό να πληρώνουν φόρο όσοι έχουν ψηλά εισοδήματα ή να απελευθερωθούν ορισμένοι τομείς της οικονομίας όπου οι καταναλωτές σήμερα υποχρεούνται να πληρώνουν ψηλές τιμές. Κάθε φορά που επισκέπτομαι την Αθήνα σοκάρομαι όταν συνειδητοποιώ πως πληρώνω σχεδόν διπλάσια από ότι για τα ίδια πράγματα στο Βερολίνο! Αυτή είναι μια κατάσταση που προφανώς πλήττει κυρίως τους πιο φτωχούς Έλληνες. Φυσικά, θα ήταν άδικο το κόστος των μεταρρυθμίσεων να το επωμιστούν κυρίως οι πιο αδύναμοι.

Στο «ιδεώδες σενάριο» συμπεριλαμβάνεται επίσης η καταδίκη όσων διεφθάρησαν κι ενεπλάκησαν σε πράξεις διαφθοράς, ξένων κι Ελλήνων. Αυτό αφορά και γερμανικές εταιρείες, που πρέπει να αποζημιώσουν την Ελλάδα και να αναλάβουν την ευθύνη των πράξεών τους.

«Το ευρώ είναι το πιο αποφασιστικό βήμα προς την ευρωπαϊκή ολοκλήρωση που κάναμε τα τελευταία είκοσι χρόνια»

Το «σενάριο καταστροφής» θα ήταν η Ελλάδα απλά να μην κατορθώσει να αντεπεξέρθει στις υποχρεώσεις της και ως εκ τούτου να αποσταθεροποιηθεί πολιτικά κι εντέλει να μην καταφέρει να ξαναγίνει ανταγωνιστική εντός της ευρωζώνης. Νομίζω πως αυτό θα ήταν καταστροφικό, εκτός των άλλων, και διότι η χώρα θα οδηγούνταν προς την αποκατάσταση της κυριαρχίας των διεφθαρμένων ελίτ, αντί προς μεταρρυθμίσεις που θα μπορούσαμε να τις αποκαλέσουμε «πράσινη νέα συμφωνία».


ΝΡ: Μπορείς να φανταστείς την ευρωζώνη χωρίς την Ελλάδα, ίσως και χωρίς την Ιρλανδία ή την Πορτογαλία;

SG: Μπορούμε φυσικά να το φανταστούμε αυτό, αλλά πρέπει να αγωνιστούμε ώστε να μη γίνει πραγματικότητα! Το ευρώ δεν αφορά απλά την οικονομία. Το ευρώ είναι το πιο αποφασιστικό βήμα προς την ευρωπαϊκή ολοκλήρωση που κάναμε τα τελευταία είκοσι χρόνια. Χρειάζεται άρα να υπερασπιστούμε το ευρώ, να το ενισχύσουμε και να προχωρήσουμε προς μια αληθινή ευρωπαϊκή οικονομική ενοποίηση -που σημαίνει να εναρμονίσουμε πολλούς τομείς των οικονομικών μας πολιτικών, με μέτρα όπως:

* τα ευρωομόλογα, ώστε τα κράτη να έχουν πρόσβαση σε φθηνό δανεισμό,
* την κοινή φορολογική πολιτική, ώστε να αντιμετωπίσουμε την φοροδιαφυγή και την ύπαρξη «φορολογικών παραδείσων» στην Ευρώπη,
* το συντονισμό των οικονομικών μας πολιτικών, για να υπερβούμε την κατάσταση των πολύ στρεβλών σημερινών οικονομικών ανισορροπιών, όπου κάποιες χώρες, σαν τη Γερμανία έχουν πελώρια πλεονάσματα τρεχουσών συναλλαγών κι άλλες γιγάντια ελλείμματα.

Εν κατακλείδι θα έλεγα πως πρέπει να αγωνιστούμε ώστε η Ελλάδα και άλλα περιφερειακά κράτη-μέλη να παραμείνουν στην ευρωζώνη, που με τη σειρά της χρειάζεται πραγματική οικονομική ενοποίηση.

ΝΡ: Θέλοντας να επισείσουν την απειλή μιας εξισλαμισμένης Ευρώπης, οι ακροδεξιοί πολιτικοί αναφέρονται συχνά στην «Ευραβία». Αλλά σήμερα, μετά την «αραβική άνοιξη» θα μπορούσαμε να φανταστούμε την «Ευραβία» ως μια ουτοπία, υπό την έννοια της ένταξης, ακόμα και της συγχώνευσης, της Τουρκίας, της Αιγύπτου και του Μαγκρέμπ στην Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ);

SG: Μπορώ να φανταστώ την Τουρκία να γίνεται πλήρες μέλος της ΕΕ, αν και προς το παρόν εκκρεμούν τόσο πολλά προβλήματα, που δεν μπορεί να γίνεται λόγος για σύντομη ένταξή της. Στην Τουρκία, αλλά πολύ περισσότερο φυσικά στις άλλες χώρες της «Ευραβίας» όπως τις αποκάλεσες, υπάρχουν τόσο μεγάλα προβλήματα στους τομείς των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, της λειτουργίας της δημοκρατίας, της ελευθερίας της σκέψης και της έκφρασης, των δικαιωμάτων των γυναικών κ.ο.κ! Να μην ξεχνάμε πως όλες οι χώρες που θέλουν να ενταχθούν στην ΕΕ οφείλουν να πληρούν τα «κριτήρια της Κοπεγχάγης».

«Χωρίς την Ελλάδα, χωρίς την ελληνική φιλοσοφία, πιθανότατα οι Γερμανοί θα ζούσαμε ακόμα στα δέντρα!»

Νομίζω επίσης πως θα πρέπει να βρούμε μια λύση και στα προβλήματα ασφάλειας μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας. Ως Ευρωπαίοι «πράσινοι» θεωρούμε πως κάτι τέτοιο περιλαμβάνει να εγγυηθεί η ΕΕ την ασφάλεια της Ελλάδας, με αντάλλαγμα τη δραστική μείωση των εξοπλιστικών δαπανών εκ μέρους της. Προσωπικά, θεωρώ την Τουρκία τμήμα, ή τουλάχιστο εν μέρει τμήμα, της ευρωπαϊκής ηπείρου, και άρα εκτιμώ πως θα πρέπει να έχει την προοπτική της πλήρους ένταξής της στην ΕΕ. Θα ήμουν πολύ διστακτικός στο να πω κάτι παρόμοιο για τα βορειοαφρικανικά κράτη. Θεωρώ πως η Ευρώπη χρειάζεται να κινηθεί προς στενότερη συνεργασία μαζί τους, που όμως να μην περιορίζεται στην οικονομία -όπως συνέβαινε ως τώρα, με τη κίνηση προς τη δημιουργία μιας ζώνης ελευθέρων συναλλαγών- αλλά να συμπεριλαμβάνει έναν ισχυρό βραχίονα πολιτικής συνεργασίας, υποστήριξης των δημοκρατικών δυνάμεων σε αυτές τις χώρες, υποστήριξης των ακτιβιστών υπέρ των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, των δικαιωμάτων των γυναικών κ.ο.κ. Αυτές οι χώρες μπορούν να ασπαστούν περισσότερο τις ευρωπαϊκές αξίες, καθώς οι πολίτες τους νιώθουν ισχυρή έλξη για το συνδυασμό ευημερίας και ελευθερίας της Ευρώπης...

ΝΡ: Όπως το έχει ήδη κάνει η Ευρώπη, στην περίπτωση της Τουρκίας, αλλά και της Ελλάδας!

SG: Δεν θα το έλεγα για την Ελλάδα... Νομίζω πως μάλλον η Ελλάδα το έκανε αυτό για μας! Χωρίς την Ελλάδα και την ελληνική φιλοσοφία, πιθανότατα οι Γερμανοί θα ζούσαμε ακόμα στα δέντρα!

ΝΡ: Μετά τη Φουκουσίμα φυσικά οι πάντες κατανόησαν καλύτερα τους κινδύνους από τη χρήση της πυρηνικής ενέργειας. Αλλά πώς απαντάς σε όσους αντιτείνουν πως η δύση είναι ήδη έντονα εξαρτημένη από την πυρηνική ενέργεια;

SG: Δεν είναι τόσο έντονη αυτή η εξάρτηση... Λίγες είναι οι χώρες που είναι πολύ εξαρτημένες από την πυρηνική ενέργεια. Δε θα πρέπει να λησμονούμε πως πολλά από τα σημαντικά κράτη-μέλη της ΕΕ δεν έχουν καθόλου πυρηνικούς σταθμούς, χωρίς, απ' ότι γνωρίζω, να μην έχουν ηλεκτρισμό ή τα βράδια να κάθονται στα σκοτάδια! Το πρόβλημα είναι πως δεν εξαρτώμεθα από μία, αλλά από δύο αρνητικές μορφές ενέργειας. Ορισμένες χώρες εξαρτώνται πολύ από την πυρηνική ενέργεια και άλλες πολύ έντονα από τα ορυκτά καύσιμα. Αμφότερες αυτές οι μορφές ενέργειας προέρχονται από πολυδάπανες εισαγωγές, που σημαίνει πως μας κάνουν έρμαιο στις αυξήσεις των τιμών, καταστρέφουν το κλίμα, καταστρέφουν τα ανθρώπινα δικαιώματα (όπου π.χ. έχουμε εξορύξεις ουρανίου) κ.ο.κ. Οπότε πρέπει να τις εγκαταλείψουμε και τις δυο!

«Όποια χώρα στραφεί προς τις ΑΠΕ, τελικά θα ωφεληθεί. ' Αρα θα πρέπει να το κάνει, ανεξάρτητα από αν οι γείτονές της είναι αρκετά ανόητοι να μην το κάνουν»

Αλλά τα καλά νέα είναι πως οι έρευνες δείχνουν ξεκάθαρα πως η Ευρώπη μπορεί να αποκτήσει ενεργειακή αυτάρκεια χάρη στις ΑΠΕ. Για να το πετύχουμε αυτό θα χρειαστούν σοβαρές επενδύσεις, που θα δημιουργήσουν επιπλέον νέες θέσεις εργασίας. Χρειαζόμαστε ένα ρωμαλέο επενδυτικό πρόγραμμα, που σημειώνω που θα αναβιώσει την ύπαιθρο και τις αγροτικές περιοχές, πράγμα εξαιρετικά σημαντικό, αφού σε πολλές αγροτικές περιοχές της Ευρώπης ο κόσμος εγκαταλείπει την ύπαιθρο -και σε κάποιες περιπτώσεις και την αγροτική παραγωγή. Οπότε, για να αξιοποιηθεί το δυναμικό των ΑΠΕ χρειάζεται κρατική υποστήριξη, η διαμόρφωση του κατάλληλου επενδυτικού κλίματος και κίνητρα για τις επενδύσεις αυτές.

Αυτός ο κλάδος αποτελεί ένα μεγάλο μέρος του οικονομικού προγράμματος των «πράσινων» και νομίζω πως ειδικά η Ελλάδα έχει εδώ μεγάλες δυνατότητες. Διαθέτετε εκτεταμένη ακτογραμμή, μεγάλη ηλιοφάνεια... Μπορείτε να το κάνετε! Έχετε πελώριες δυνατότητες!

ΝΡ: Υπάρχουν χώρες, σαν την Ελλάδα, που μπορεί να αντιτίθενται στην πυρηνική ενέργεια, αλλά είναι περικυκλωμένες στην κυριολεξία από κράτη με πυρηνικούς σταθμούς. Στην περίπτωση της Ελλάδας π.χ. έχουμε τη Βουλγαρία, την Αλβανία, την Τουρκία, τη Λιβύη να διαθέτουν ήδη -ή να ετοιμάζονται να αποκτήσουν- πυρηνικούς σταθμούς. Οπότε όσοι υποστηρίζουν την πυρηνική ενέργεια λένε πως από τη στιγμή που η ασφάλειά της είναι εκτός συζήτησης, με τόσους αντιδραστήρες ολόγυρά της, τουλάχιστο ας επωφεληθεί οικονομικά, εγκαθιστώντας πυρηνικούς αντιδραστήρες στο έδαφός της.

SG: Ναι, ξέρω, έχουμε την ίδια ακριβώς επιχειρηματολογία στη Γερμανία! Μας λένε, γιατί να κλείσουμε τους σταθμούς μας, αφού είμαστε δίπλα στη Γαλλία που έχει εγκαταστήσει πυρηνικούς σταθμούς σε σεισμογενείς περιοχές; -πράγμα που ισχύει πράγματι, στην περιοχή του Ρήνου, ανάμεσα στη Γαλλία και τη Γερμανία.

Θα απαντούσα πως αυτός είναι ένας ξεπερασμένος τρόπος σκέψης. Νομίζω πως τα κράτη που χρησιμοποιούν πυρηνική ενέργεια τελικά θα βρεθούν στη μεριά των χαμένων. Διότι η στροφή προς τις ΑΠΕ και την ενεργειακή αποτελεσματικότητα δημιουργεί οικονομικά πλεονεκτήματα, όχι μειονεκτήματα. Οι χώρες που θα αξιοποιήσουν τις ΑΠΕ και θα αναπτύξουν τη σχετική τεχνολογία, θα έχουν στο μέλλον οικονομικό προβάδισμα. Η πυρηνική ενέργεια πολύ απλά δε συμφέρει, ούτε οικονομικά! Δεν μπορούν ούτε καν να αναλάβουν τα ασφάλιστρα της λειτουργίας τους, που τα επωμίζονται ολόκληρα τα κράτη! Οπότε νομίζω πως πρόκειται απλά για λάθος επιχειρηματολογία. Όποια χώρα στραφεί προς τις ΑΠΕ θα κερδίσει. ' Αρα θα πρέπει να το κάνει, ανεξάρτητα από αν οι γείτονές της είναι αρκετά ανόητοι να μην το κάνουν.

Όσον τώρα αφορά την Ευρώπη, ασφαλώς και χρειαζόμαστε κοινή ευρωπαϊκή ευθύνη στην ανάπτυξη της πυρηνικής ενέργειας. Αυτό σημαίνει αξιόπιστους και αυστηρούς ελέγχους ασφαλείας όλων των πυρηνικών σταθμών της Ευρώπης, οπουδήποτε κι αν λειτουργούν αυτοί. Κι αν υπάρξουν τέτοιοι έλεγχοι, θα δείξουν πως οι πυρηνικοί σταθμοί πρέπει να κλείσουν, καθώς πυρηνική ενέργεια και ασφάλεια είναι έννοιες ασύμβατες.
Ο Sven Giegold είναι Γερμανός ευρωβουλευτής, εκλεγμένος με το κόμμα των «πρασίνων»

'Αλλα άρθρα του Sven Giegold:

* «Δήλωση του Λουξεμβούργου» για την κρίση στην Ευρωπαϊκή Ένωση (με τους Πασκάλ Κανφίν και Κλοντ Τούρμες) (5/2/2011
*
* «Ελληνική ασθένεια» ή ευρωπαϊκή κρίση; (με τους Ρεβέκκα Χαρμς και Ράινχαρντ Μπιτικόφερ) (29/3/2010)
H κρίση επιβάλλει στην Ευρώπη να αναθεωρήσει εκ βάθρων τις οικονομικές της πολιτικές (με τους Πασκάλ Κανφίν και Ντανιέλ Κον-Μπεντίτ) (8/2/2010)

　

Ψήφισμα των Ευρωπαίων Πράσινων για τη Λιβύη

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΡΑΣΙΝΟ ΚΟΜΜΑ
14η ΣΥΝΟΔΟΣ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ
Βουδαπέστη, Ουγγαρία, 1-3/4/2011

Απόφαση ψηφίσματος: Παρέμβαση στη Λιβύη


1. Το Ευρωπαϊκό Πράσινο Κόμμα εκφράζει την πλήρη υποστήριξή του προς το Λιβυκό λαό στην προσπάθειά του να τερματίσει τη μακροβιότερη δικτατορία στην περιοχή και στον αγώνα του να επιτύχει ένα δημοκρατικό καθεστώς.

2. Η κλιμάκωση της κατάστασης στη Λιβύη -αφότου ο Μουαμάρ Καντάφι άρχισε να βομβαρδίζει τον ίδιο του το λαό- έχει αποδείξει με τον πιο δραματικό τρόπο πόσος πολύτιμος χρόνος αφέθηκε να χαθεί. Στο στάδιο αυτό ήταν αναγκαία πειστικότερη διπλωματία και αποτελεσματικότερη πολιτική πρωτοβουλία από την Ευρωπαϊκή Ένωση και τα κράτη μέλη της, ιδίως μέσω της Ύπατης Εκπροσώπου για θέματα εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής ασφαλείας.

3. Η ΕΕ και οι χώρες μέλη της οφείλουν να αναθεωρήσουν πλήρως την πολιτική τους για τη Μεσόγειο και να αποδεχθούν τις ευθύνες τους για τη σημερινή κατάσταση αστάθειας. Δόθηκε προτεραιότητα στα οικονομικά συμφέροντα και την υποτιθέμενη σταθερότητα, σε βάρος των δημοκρατικών μεταρρυθμίσεων και του σεβασμού των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Αυτή η στάση οδήγησε σε ανοικτή υποστήριξη προς τους δικτάτορες της περιοχής και συγκεκριμένα στον Καντάφι. Είναι αναγκαίο, εν προκειμένω, να εφαρμοστεί πλήρως το εμπάργκο πετρελαίου της ΕΕ. Η ΕΕ θα πρέπει να αρχίσει έρευνα για τις οικονομικές σχέσεις της με τη Λιβύη, με πρώτες τις πωλήσεις όπλων από κράτη μέλη, ιδιαίτερα για πιθανές παραβιάσεις των κριτηρίων του Κώδικα Συμπεριφοράς της ΕΕ για το Εμπόριο Όπλων.

4. Ορατή και απτή πρέπει να είναι η υποστήριξη προς τις δημοκρατικές δυνάμεις στο Μπαχρέιν, την Υεμένη, τη Συρία και τη Σαουδική Αραβία, αλλά και τις άλλες χώρες της Βόρειας Αφρικής και της Μέσης Ανατολής. Η αξιοπιστία της ΕΕ και των κρατών μελών εξαρτάται από την ικανότητα υποστήριξης όλων των δημοκρατικών και μη βίαιων κινημάτων, όχι μόνο ορισμένων από αυτά.

5. Η Απόφαση 1973 του Συμβουλίου Ασφαλείας υιοθετήθηκε, μετά από έντονη απαίτηση της Λιβυκής αντιπολίτευσης, για την προστασία των αμάχων από τις δυνάμεις του Καντάφι. Ευρεία συναίνεση των μελών του Συμβουλίου Ασφαλείας, του Αραβικού Συνδέσμου και της Αφρικανικής Ένωσης, διαμορφώθηκε σταδιακά γύρω από την ανάγκη για ταχεία δράση ενόψει της βίαιης προέλασης των δυνάμεων του Καντάφι και των απειλών προς τον ίδιο του το λαό. Πρόκειται για πρωτοφανή και σημαντική συμφωνία. Υποστηρίζουμε τον πρωταρχικό στόχο της απόφασης του Συμβουλίου Ασφαλείας για προστασία των αμάχων και των δύο πλευρών και απορρίπτουμε μια στρατιωτική επέμβαση επί του εδάφους. Επαναβεβαιώνουμε την ανάγκη για διατήρηση της ενότητας της Λιβύης.

6. Βομβαρδισμός της Λιβύης από τις συμμαχικές δυνάμεις, που δεν έχει ως στόχο την προστασία των αμάχων, υπερβαίνει τα όρια της εντολής της Απόφασης 1973 του ΟΗΕ. Η υποχρέωση να γίνει σεβαστό το αίτημα για κατάπαυση του πυρός ισχύει εξίσου για όλες τις πλευρές. Η παροχή στρατιωτικής βοήθειας στους αντάρτες της Λιβύης παραβιάζει το εμπάργκο όπλων.

7. Οι Ευρωπαίοι Πράσινοι εκφράζουν την ανησυχία τους για τη συνεχιζόμενη σύγκρουση και καλούν για αυστηρή τήρηση των όρων της Απόφασης 1973 του ΟΗΕ, εκ μέρους της διεθνούς παρέμβασης. Θεωρούμε ως στόχο πρώτης προτεραιότητας να καθοριστούν οι όροι για την κατάπαυση του πυρός και την προστασία του άμαχου πληθυσμού, με επόμενο βήμα την έναρξη διαμεσολάβησης μεταξύ των αντίπαλων πλευρών. Η διαμεσολάβηση θα έχει ως στόχο να διευκολύνει διάλογο που θα οδηγεί στις πολιτικές μεταρρυθμίσεις που χρειάζονται προκειμένου να βρεθεί μια ειρηνική και βιώσιμη λύση και να διασφαλιστεί η ανεξαρτησία και ακεραιότητα της Λιβύης.

8. Για όλα αυτά, οι Ευρωπαίοι Πράσινοι θεωρούν ότι σε καμία περίπτωση δεν πρέπει, η όποια απαραίτητη διεθνής παρέμβαση για την προστασία των αμάχων, να εκλαμβάνεται ως λευκή επιταγή προς το διεθνή συνασπισμό για όποια δράση κρίνει αυτός σκόπιμη. Τα όρια της απόφασης του ΟΗΕ πρέπει να γίνουν σεβαστά με αυστηρότητα.

9. Η επιβολή των ζωνών απαγόρευσης πτήσεων και η προστασία του πληθυσμού οφείλει να συνοδεύεται από ισχυρή διπλωματική δράση, υπό τα Ηνωμένα Έθνη, με στόχο άμεση κατάπαυση του πυρός. Η απόφαση του ΟΗΕ δε σημαίνει πόλεμο κατά των πολιτών που εγκαταλείπουν τις εμπόλεμες περιοχές: αντιθέτως υπάρχουν διεθνείς υποχρεώσεις που πρέπει να τηρούνται. Η διπλωματία των Ηνωμένων Εθνών οφείλει να οργανώσει αποστολή βοήθειας για τους εκτοπισθέντες της Λιβύης και πάνω απ' όλα τη δημιουργία ενός ανθρωπιστικού διαδρόμου για τους πρόσφυγες. Είναι επίσης σημαντικό η ΕΕ να θέσει σε εφαρμογή το συντομότερο δυνατόν επαρκείς μηχανισμούς υποδοχής προσφύγων και εκτοπισμένων ατόμων που ενδεχομένως επιδιώκουν να διαφύγουν από τη Λιβύη. Με αυτή την έννοια, η αποστολή της Frontex είναι απαραίτητο να επαναπροσδιοριστεί, προκειμένου να διασφαλιστεί η προστασία των αμάχων και το δικαίωμά τους να ξεφύγουν από τον πόλεμο. Οι Λιβυκές αρχές που θα αναδειχθούν μετά τις συγκρούσεις, θα πρέπει να υπογράψουν και να επικυρώσουν τη Συνθήκη της Γενεύης για τους Πρόσφυγες.

10. Πρέπει επίσης να υπογραμμιστεί ότι η Συνθήκη της Λισαβόνας επιβάλλει να διέπεται η κοινή πολιτική ασύλου, μετανάστευσης και ελέγχου των εξωτερικών συνόρων, από την αρχή της αλληλεγγύης και της δίκαιης κατανομής των ευθυνών, περιλαμβανομένων και των οικονομικών της επιπτώσεων, μεταξύ των κρατών μελών. Αυτή η αρχή της αλληλεγγύης οφείλει να εφαρμοστεί και στην παρούσα συγκυρία για τα θέματα πολιτικής ασύλου και μετανάστευσης.

Τα συμπεράσματα του Συμβουλίου Κορυφής της ΕΕ και η κριτική των Πράσινων

Τα συμπεράσματα του Συμβουλίου Κορυφής της ΕΕ 24 και 25 Μαρτίουβ 2011: http://www.consilium.europa.eu/uedocs/cms_Data/docs/pressdata/en/ec/120296.pdf

Η αναλυτική τοποθέτηση της Ομάδας των Πράσινων στο Ευρωκοινοβούλιο: http://greens-efa.eu/cms/topics/dokbin/376/376131.a_pact_for_sustainable_prosperity@en.pdf

και δηλώσεις σχετικά με Πυρηνικά - Λιβύη - ΕΟΔ, για τα αποτελέσματα του Ευρ. Συμβουλίου: http://greens-efa.eu/cms/pressreleases/dok/376/376157.eu_summit@en.htm

Ασφαλή πυρηνικά, γελοία θεωρία

(το άρθρο αυτό δημοσιεύτηκε στις 20/3/2011 στο http://www.aixmi.gr/index.php/xores-asfali-pyrinika-geloia-thewria/

Όσα συμβαίνουν στην Φουκουσίμα, μοιάζουν σαν «συνομωσία της πυρηνικής απειλής» ν’ αποδείξει ότι οι μεγαλύτεροι κίνδυνοι από πυρηνικά εργοστάσια προέρχονται από πυρηνικές εγκαταστάσεις που βρίσκονται στις πιο αναπτυγμένες χώρες. Τα 3 πιο σοβαρά ατυχήματα έχουν συμβεί στις χώρες που θεωρούνταν ως οι πιο ασφαλείς: στις ΗΠΑ, στην Ουκρανία, καμάρι της τότε ΕΣΣΔ, και στην Ιαπωνία. Χώρες - αντιπροσωπευτικά πρότυπα των διαφορετικών πολιτικο-οικονομικών συστημάτων.

Πρώτα ήταν το πυρηνικό ατύχημα στο Χάρισμπουργκ, Θρι Μάιλ Άιλαντ, Πελσυλβάνια, 300 χιλιόμετρα από την Ν. Υόρκη, στην μητρόπολη του δυτικού καπιταλισμού. Ήταν 28 Μαρτίου 1979. Μια βλάβη στα συστήματα, αστοχία υλικού και σειρά ανθρώπινων λαθών είχαν ως αποτέλεσμα να αυξηθεί απότομα η θερμοκρασία στον πυρήνα του αντιδραστήρα και να εκλυθεί ραδιενέργεια από την μονάδα 2 που είχε τεθεί σε λειτουργία τρεις μόλις μήνες πριν το ατύχημα.

Μερικά χρόνια αργότερα, στις 26 Απριλίου 1986, ο κόσμος συγκλονίστηκε από την έκρηξη στην μονάδα 4 στο Τσερνομπίλ, κοντά στο Κίεβο, μερικές εκατοντάδες χιλιόμετρα από την Μόσχα. Ο πυρηνικός αντιδραστήρας είχε προβληθεί ως πρότυπο πυρηνικό εργοστάσιο, είχε σχεδιαστεί από επιστήμονες της Σοβιετικής Ένωσης και είχε τεθεί σε λειτουργία 3 τρία χρόνια πριν το ατύχημα. Σοβαρό ατύχημα με τήξη του πυρήνα του αντιδραστήρα και διαρροή σημαντικής ποσότητας ραδιενέργειας είχε συμβεί το 1982 στην μονάδα 1 αλλά το είχαν αποκρύψει, ενώ συνολικά στο συγκρότημα είχαν συμβεί 29 σοβαρά περιστατικά στο διάστημα 1977-1986. Ένα πείραμα, με τον αντιδραστήρα σε λειτουργία, ξέφυγε από τον έλεγχο και οδήγησε σε έκρηξη και διαφυγή του 3-5% του πυρηνικού υλικού από τον αντιδραστήρα στην ατμόσφαιρα. Ακόμα και σήμερα μια ζώνη 18.000 τετραγωνικών χιλιομέτρων αγροτικής γης αλλά και δάση γύρω τον αντιδραστήρα είναι ιδιαίτερα επιβαρυμένη από την ραδιενέργεια. Πάνω από 1.000.000 Λευκορώσοι, Ουκρανοί και Ρώσοι αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν τις περιοχές τους και να εγκατασταθούν αλλού ή συνεχίζουν να ζουν σε περιοχές με πολύ σημαντικά επίπεδα ραδιενέργειας. Οι επιπτώσεις στην υγεία είναι αυξανόμενες, ιδιαίτερα μεταξύ των παιδιών και των εκατοντάδων χιλιάδων στρατιωτών και εργαζόμενων («ρευστοποιητές») που εκτέθηκαν έστω και για λίγο σε υψηλή ακτινοβολία, συμμετέχοντας στις εργασίες κάλυψης του αντιδραστήρα με τσιμέντο για να σταματήσει η διαρροή ραδιενέργειας. Κάποιοι, ακόμα και στη χώρα μας, δεν θέλησαν να παραδεχτούν τη σοβαρότητα του ατυχήματος και μιλούσαν για το «ραδιενεργό νέφος του καπιταλισμού», ενώ έτρωγαν επιδεικτικά μαρούλια, φράουλες και έπιναν γάλα γιατί δεν πίστευαν ότι η ραδιενέργεια από ένα σοσιαλιστικό πυρηνικό εργοστάσιο μπορούσε να τους βλάψει.

Το τρίτο σοβαρό ατύχημα είναι σε εξέλιξη στην Ιαπωνία, τη χώρα πρότυπο του ασιατικού καπιταλισμού, θεωρούμενη ως υπόδειγμα ασφάλειας των πυρηνικών εγκαταστάσεων ακόμα και στην περίπτωση του πιο μεγάλου σεισμού. Όμως, και οι 15 πυρηνικοί αντιδραστήρες στην περιοχή που επλήγη από το τσουνάμι αντιμετώπισαν σοβαρά προβλήματα, με 6 από αυτούς να έχουν υποστεί τις σοβαρότερες ζημιές.


Κάθε λογικά σκεπτόμενος άνθρωπος θα πρέπει να έχει πειστεί πλέον ότι η έξοδος από την πυρηνική εποχή είναι μονόδρομος. Ακόμα και η «ειρηνική» μορφή της μπορεί να είναι εξίσου καταστροφική με την «πολεμική» εκδοχή της. Όσο τεχνολογικά ανεπτυγμένη και να είναι μια χώρα, πάντα θα κινδυνεύει από μια πυρηνική καταστροφή ως αποτέλεσμα ανθρώπινου λάθους, τεχνολογικής αστοχίας ή κάποιας παραμέτρου που δεν λήφθηκε υπόψη (πχ μεγαλύτερο ύψος τσουνάμι, μεγαλύτερη μέγεθος σεισμού κα). Η πυρηνική ενέργεια είναι ανασφαλής όποιο κι αν είναι το πολιτικο-οικονομικό σύστημα.

Μια παράμετρος που πρέπει να μας ανησυχεί είναι και η διαχείριση της πληροφορίας σε περίπτωση πυρηνικού ατυχήματος ή βλάβης: αρχικά οι υπεύθυνοι και οι αρχές προσπαθούν να υποβαθμίσουν την σημασία του ατυχήματος και δεν δίνουν ακριβή στοιχεία για την κατάσταση. Όταν πλέον δεν μπορεί να κρύψουν ότι ελευθερώθηκε ραδιενέργεια στην ατμόσφαιρα και το περιβάλλον, επιμένουν να διαβεβαιώνουν ότι δεν κινδυνεύει η υγεία των πολιτών χωρίς, όμως, να δίνουν ακριβή στοιχεία.

Μια… σύμπτωση: και τα τρία μεγαλύτερα πυρηνικά ατυχήματα συνέβησαν άνοιξη, μια εποχή που συνδέεται με την άνθιση της ζωής: 28 Μαρτίου στο Θρι Μάιλ Άιλαντ, 26 Απριλίου στο Τσερνομπίλ και 12 Μαρτίου στην Φουκουσίμα,!

Και μια ειρωνεία της …τεχνολογίας: το υποτίθεται τεχνολογικό θαύμα της γαλλικής πυρηνικής τεχνολογίας, ο ταχυαντιδραστήρας «Σούπερ Φένιξ» λειτούργησε παραγωγικά ελάχιστους μόνο μήνες μέσα στα έντεκα χρόνια ζωής του, λόγω αστοχιών και προβλημάτων που δεν έγινε κατορθωτό να επιλυθούν. Ο σχεδιασμός ξεκίνησε το 1968, η άδεια για κατασκευή του στην Creys-Malville, κοντά στα σύνορα με την Ελβετία, δόθηκε το 1972 και οι εργασίες διήρκεσαν από το 1974 έως το 1981. Η παραγωγή ενέργειας ξεκίνησε το 1985. Αν και είχε σχεδιαστεί για παραγωγή 1200 ΜW, στην πραγματικότητα, μέχρι το 1996 η απόδοσή του ήταν μεταξύ μηδέν (0) και 33%, λόγω συνεχών βλαβών και προβλημάτων ασφάλειας. Οι κινητοποιήσεις πολιτών από όλη την Ευρώπη εναντίον του «Σούπερ Φένιξ» – συμμετείχα και εγώ για πρώτη φορά τότε σε μια από τις μεγάλες διεθνείς διαδηλώσεις – αποδείχθηκαν προφητικές. Η κατασκευή του κόστισε πάνω από 60 δις γαλλικά φράγκα αλλά κατάφερε να παράγει ηλεκτρικό ρεύμα μόλις 1,8 δις γαλλικών φράγκων μέχρι να κλείσει το 1997 με απόφαση της κυβέρνησης Ζοσπέν (συνεργασία Σοσιαλιστών, Πράσινων και Κομμουνιστών). Οι Πράσινοι έπαιξαν σημαντικό ρόλο και στην απόφαση της κυβέρνησης συνεργασίας Πρασίνων- Σοσιαλδημοκρατών για το σταδιακό αλλά οριστικό κλείσιμο των γερμανικών πυρηνικών αντιδραστήρων μέχρι το 2020.

Ειρωνεία της τύχης: λίγες μόνο μέρες μετά την απόφαση της σημερινής κυβέρνησης συνεργασίας Χριστιανοδημοκρατών – Φιλελευθέρων για παράταση της λειτουργίας των πυρηνικών αντιδραστήρων μέχρι το 2040 (ανατροπή της συμφωνίας Σοσιαλδημοκρατών – Πρασίνων), η γερμανική κυβέρνηση αναγκάστηκε να αναστείλει την παράταση λειτουργίας και να κλείσει άμεσα 7 πυρηνικούς αντιδραστήρες!

Προφητική παραμένει και η ταινία «Το σύνδρομο της Κίνας», με τους Τζακ Λέμον, Τζέιν Φόντα και Μάικλ Ντάγκλας, η πρεμιέρα της οποίας έγινε δώδεκα μόλις μέρες πριν το πυρηνικό ατύχημα στο Θρι Μάιλ Άιλαντ.

Το αντιπυρηνικό μάθημα από την ...Ιαπωνία

(το άρθρο μου αυτό δημοσιεύθηκε στο http://www.aixmi.gr/index.php/pyriniki-apeili-apo-iaponia-alla-kai-tourkia/) stiw 13/3/2011

Το πυρηνικό ατύχημα του Τσερνομπίλ πάγωσε τα πυρηνικά σχέδια για πολλά χρόνια. Η κλιματική αλλαγή και η ευαισθητοποίηση των πολιτών αντιμετωπίστηκε από το πυρηνικό λόμπυ ως μια μεγάλη ευκαιρία για να επανέλθει η πυρηνική ενέργεια δριμύτερη στο προσκήνιο. Νέα προγράμματα προωθούνται σήμερα όχι μόνο στην περιφέρεια της Ευρώπης (Ιράν, Τουρκία, Ινδία) αλλά και μέσα στην Ευρωπαϊκή Ένωση (Φιλανδία) και τις ΗΠΑ. Η σημερινή κυβέρνηση της Γερμανίας προσπαθεί να «σπάσει» την συμφωνία που είχαν πετύχει οι Πράσινοι την περίοδο της συγκυβέρνησης με τους Σοσιαλδημοκράτες για την σταδιακή αλλά οριστική έξοδο της χώρας από την πυρηνική ενέργεια.

Το πυρηνικό λόμπυ πίστεψε ότι βρήκε την κατάλληλη στιγμή (συζητήσεις για προστασία του κλίματος) για να προωθήσει εκ νέου την πυρηνική ενέργεια ως την μαγική λύση που θα μας έσωζε από την κλιματική ανατροπή. Το κύριο επιχείρημά του ήταν (από παλιά) ότι η πυρηνική τεχνολογία είναι ασφαλής και ότι αυτό που συνέβη στο Τσερνόμπιλ ήταν κάτι που έχει πιθανότητα να συμβεί μια φορά στο ένα εκατομμύριο. Κάποιοι πείστηκαν ή θέλησαν να πειστούν και υποστήριξαν την επιστροφή στην πυρηνική «λύση».

Ειρωνεία της τύχης, όμως! Το κύριο επιχείρημα της πυρηνικής βιομηχανίας κατέρρευσε στις 12 Μαρτίου 2011 στην Ιαπωνία. Ακούγαμε συνεχώς ότι η πυρηνική τεχνολογία έχει υπολογίσει ακόμα και την περίπτωση μεγάλου σεισμού. Το παράδειγμα που προβάλλονταν ήταν η «μεγάλη ασφάλεια» των πυρηνικών αντιδραστήρων στην Ιαπωνία, μια χώρα εξόχως σεισμογενή. Βέβαια στην Ιαπωνία είχαν συμβεί και άλλα πυρηνικά ατυχήματα και διαρροή ραδιενέργειας, αλλά δεν είχαν προκαλέσει μεγάλη ανησυχία στους πολίτες είναι η αλήθεια. Η ζωντανή μετάδοση της έκρηξης και κατάρρευσης ενός κτιρίου πυρηνικού αντιδραστήρα και η αχρήστευση του συστήματος ψύξης του αντιδραστήρα λόγω βλάβης στα συστήματα που δουλεύουν με ντίζελ, είναι μάλλον η πλήρης απομυθοποίηση της τεχνολογικής ασφάλειας που διαφήμιζε το πυρηνικό λόμπυ.

Μακάρι η διαρροή ραδιενέργειας να παραμείνει στα επίπεδα αυτών που ανακοινώθηκαν και να είναι εκπομπή ραδιενέργειας σε μια ώρα όση αντιστοιχεί σε ένα έτος. Καθόλου αμελητέα βέβαια ποσότητα. Αλλά το επιχείρημα ότι Τσερνομπίλ δεν μπορεί να ξανα-υπάρξει, δεν μπορεί να ακουστεί ξανά.

Στη γειτονιά μας, η τουρκική κυβέρνηση προωθεί την κατασκευή πυρηνικών αντιδραστήρων στο Ακούγιου, μια περιοχή κοντά στην Ρόδο, που είναι γνωστή για την σεισμικότητά της. Είναι απαραίτητο σε όλα τα επίπεδα να βοηθήσουμε τις τοπικές κοινωνίες στην γειτονική μας χώρα να ξανα-εμποδίσουν, τώρα όμως μια για πάντα, αυτά τα πολύ επικίνδυνα σχέδια. Προτεραιότητα έχει η συνεργασία μεταξύ των γειτονικών περιοχών και μεταξύ της κοινωνίας των πολιτών Ελλάδας και Τουρκίας. Όμως σημαντικό ρόλο έχει να παίξει και η συνεργασία μεταξύ των αυτοδιοικήσεων των δυο χωρών και η σχετική παρέμβαση της Ελληνικής κυβέρνησης.

Ως Περιφερειακός Σύμβουλος Ν. Αιγαίου, και επικεφαλής της περιφερειακής κίνησης του «Οικολογικού Ανέμου», έχω υποστηρίξει μια πρόσφατη πρωτοβουλία του Αντιπυρηνικού Παρατηρητηρίου και μαζί με άλλους περιφερειακούς συμβούλους από σχεδόν όλες τις παρατάξεις προτείνουμε στο Περιφερειακό Συμβούλιο να αναλάβει πρωτοβουλίες και να συνεργαστεί με φορείς της αυτοδιοίκησης από την Τουρκία ώστε να εμποδίσουμε από κοινού τα πυρηνικά σχέδια.

Μετά την πυρηνική εμπειρία της …Ιαπωνίας είναι η ώρα να αναληφθούν πρωτοβουλίες σε ευρωπαϊκό επίπεδο όχι μόνο για να εγκαταλειφθούν τα πυρηνικά σχέδια στην ευρύτερη γειτονιά μας (Τουρκία, Βουλγαρία, Ρουμανία, Αλβανία, Ιράν, Ινδία, Β. Αφρική κα) αλλά και για να προετοιμαστεί η οριστική έξοδος από την πυρηνική εποχή.

Δεν αντέχουμε ως κοινωνίες να βρισκόμαστε κάθε τόσο μπροστά στον κίνδυνο νέων Τσερνομπίλ.

Δυο μαθήματα από την Ιαπωνία

(το άρθρο μου αυτό δημοσιεύθηκε στο ΕΠΩΝΥΜΩΣ, ΠΟΝΤΙΚΙ στις 12/3/2011)

Η ζωή μας δεν μπορεί να είναι ίδια μετά την 26η Δεκεμβρίου 2004 (καταστροφή από το τσουνάμι στον Ινδικό) και την 11η και 12η Μαρτίου 2011 (καταστροφή από το τσουνάμι στον Ειρηνικό – Ιαπωνία). Οι ημερομηνίες αυτές θα πρέπει να μείνουν στην ιστορία όχι μόνο ως ημέρες συνδεδεμένες με πρωτοφανή καταστροφή αλλά και ως ημέρες – σύμβολο για τον επαναπροσδιορισμό των αξιών μας, την επανα-ιεράρχηση προτεραιοτήτων των κοινωνιών και τη διαμόρφωση μιας νέας σχέσης με τη φύση και τον πλανήτη.

Η βιβλική καταστροφή στην Ιαπωνία πρέπει να μας διδάξει ότι είναι αυταπάτη να πιστεύουμε ότι η ανθρωπότητα έχει ή μπορεί να αποκτήσει τα εργαλεία κυριαρχίας πάνω στη φύση και τον πλανήτη. Όταν η Ιαπωνία, μια από τις πιο αναπτυγμένες τεχνολογικά και οικονομικά κοινωνίες, βιώνει αυτού του μεγέθους την καταστροφή, χρειάζεται να προσγειωθούμε ως προς τις δυνατότητες και τα όρια της τεχνολογίας. Αλλά και να βγάλουμε τα σωστά συμπεράσματα, ώστε οι επιλογές μας σε επίπεδο κοινωνικής οργάνωσης, τεχνολογικής εξέλιξης, οικονομικών προτεραιοτήτων και περιβαλλοντικής διαχείρισης να συμβάλλουν σε όσο το δυνατόν πιο αρμονική σχέση με τη φύση, στον περιορισμό των κινδύνων και στην ελαχιστοποίηση των επιπτώσεων των φυσικών καταστροφών. Κάτι τέτοιο είναι ιδιαίτερα σημαντικό σήμερα, που οι τεχνολογικοί κίνδυνοι (πυρηνική ενέργεια, πετροχημική βιομηχανία, γενετικά τροποποιημένοι οργανισμοί κ.α.) αλλά και η ανατροπή του παγκόσμιου κλίματος έρχονται να προστεθούν σε φυσικούς κινδύνους όπως είναι ένας σεισμός ή η έκρηξη ενός ηφαιστείου.

Η θλίψη και η συμπόνια μας για τα χιλιάδες θύματα στον Ινδικό (2004) και στον Ειρηνικό (2011) θα πρέπει να συνοδεύονται και από ένα βαθύτερο στοχασμό για τις παρεμβάσεις ή τις παραλείψεις στην παράκτια περιοχή που μεγιστοποίησαν την καταστροφή. Τι φταίει και ένα φυσικό φαινόμενο, όπως το παλιρροϊκό κύμα, γνωστό σε όλες τις περιοχές του πλανήτη, οδηγεί ξανά σήμερα σε μια τόσο εκτεταμένη ζημιά; Η έκταση της καταστροφής στον Ινδικό δεν οφειλόταν τόσο στον ίδιο τον τρομακτικό σεισμό αλλά στο γεγονός ότι οικοδομήθηκε από «άγνοια» ή «απερισκεψία» η παράκτια ζώνη σε μια περιοχή του κόσμου όπου οι πολύ ισχυροί σεισμοί και τα παλιρροϊκά κύματα δεν ήταν άγνωστα. Κατ’ αναλογία, η καταστροφή στην Ιαπωνία ίσως οφείλεται στην υπερεκτίμηση της τεχνολογικής δυνατότητας της χώρας (συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης, κατασκευή φραγμάτων κ.α.).

Δεν μπορούμε να αποφύγουμε ορισμένες φυσικές καταστροφές (σεισμοί, εκρήξεις ηφαιστείων κ.α.), μπορούμε, όμως, να περιορίσουμε τις επιπτώσεις τους (π.χ. με καλύτερο αντισεισμικό σχεδιασμό και εκπαίδευση του πληθυσμού). Δεν μπορούμε να αποτρέψουμε τα παλιρροϊκά κύματα μετά από ένα μεγάλο σεισμό και την εκτόνωσή τους στον παράκτιο χώρο, αλλά μπορούμε να περιορίσουμε την καταστροφικότητά τους, λαμβάνοντας υπόψη στο σχεδιασμό μας τον κίνδυνο να συμβούν παρόμοια φαινόμενα, αποφεύγοντας την οικοδόμηση πάνω στο κύμα και διατηρώντας σε καλή κατάσταση τα φυσικά συστήματα άμυνας.

Το κύριο μέσο άμυνάς μας απέναντι σε ένα παλιρροϊκό κύμα (τσουνάμι) λόγω σεισμού (Ινδικός, Ειρηνικός) ή βίαιης ανατροπής του παγκόσμιου κλίματος (περίπτωση Μιαν Μαρ), είναι η διατήρηση μιας εκτεταμένης «περιοχής εκτόνωσης» («buffer zone») στην παράκτια ζώνη. Μεταξύ των επιστημόνων είναι γνωστό ότι σε περιοχές με φυσικές ζώνες άμυνας (αμμόλοφοι με παράκτια βλάστηση) η ζημιά θα είναι πολύ μικρότερη. Αυτό επιβεβαιώθηκε και από τις έρευνες που έγιναν μετά το τσουνάμι το 2004.

Η καταστροφή στην Ιαπωνία (και παλιότερα στον Ινδικό) μας διδάσκει ότι πρέπει να επανεξετάσουμε τον τρόπο διαχείρισης και ανάπτυξης της παράκτιας ζώνης σε μια περιοχή σαν την δική μας, όπου δεν απουσιάζουν ούτε οι σεισμοί ούτε τα παλιρροϊκά κύματα. Στη Μεσόγειο έχουν καταμετρηθεί τουλάχιστον 600 μεγάλα παλιρροϊκά κύματα, μερικά από τα οποία προκάλεσαν, επίσης, τρομακτικές καταστροφές. Τουλάχιστον 7 από αυτά συνέβησαν στον ευρύτερο Ελλαδικό χώρο με πιο σημαντικά:

- Αυτό που προκλήθηκε από την έκρηξη στο ηφαίστειο της Σαντορίνης και φαίνεται ότι προκάλεσε την πλήρη καταστροφή του Μινωικού πολιτισμού.

- Αυτό που δημιουργήθηκε μετά από ένα σεισμό 6,8 βαθμών της κλίμακας Ρίχτερ στον Κορινθιακό (373 π.Χ.) και εξαφάνισε την Ελίκη.

Όχι, όμως, μόνο στο μακρινό παρελθόν αλλά και πολύ πρόσφατα έχουμε δημιουργία ισχυρών παλιρροϊκών κυμάτων στην περιοχή μας μετά από σεισμό μεγάλης κλίμακας, όπως:

- Το πολύ ισχυρό παλιρροϊκό κύμα που έπληξε τον Ιούλιο 1956 τα νησιά του Ν. Αιγαίου μετά το σεισμό σε Αμοργό –Σαντορίνη. Την εποχή εκείνη, όμως, οι ακτές των νησιών ήταν σχεδόν άχτιστες και έτσι οι ζημιές ήταν περιορισμένες, αν και το παλιρροϊκό κύμα που σηκώθηκε ήταν ίδιας περίπου έντασης με αυτό του Ινδικού.

- Το παλιρροϊκό κύμα που έπληξε τις πυκνοδομημένες ακτές της Τουρκίας, αμέσως μετά τον σεισμό του Αυγούστου 1999, αυξάνοντας την καταστροφικότητα του ίδιου του σεισμού και τον αριθμό των θυμάτων. Η έντασή του ήταν αρκετά μικρότερη σε σχέση με το πρόσφατο στον Ινδικό.

Η πυκνή δόμηση, σήμερα, της παράκτιας ζώνης σε συνδυασμό με την καταστροφή των φυσικών στοιχείων που θα μπορούσαν να μειώσουν την ένταση του φαινομένου αυξάνουν τους κινδύνους για πολλές παράκτιες περιοχές. Κατά συνέπεια, εκτός από συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης και την επίλυση μια σειράς κοινωνικών προβλημάτων (όπως: ποιος και πότε ενημερώνει για τον κίνδυνο τσουνάμι, ποιος κινητοποιεί τους πολίτες, ποιος είναι ο ρόλος των ομάδων πολιτικής προστασίας, πόσο εκπαιδευμένοι μπορεί να είναι οι πολίτες ώστε να μην πανικοβληθούν κα), χρειάζεται να λάβουμε μέτρα που αφορούν στον χωροταξικό σχεδιασμό και στην πολιτική διαχείρισης της παράκτιας ζώνης.

Ναυάγιο του Συμπαραστάτη του Πολίτη;

Το άρθρο μου δημοσιεύθηκε στο http://www.eklogika.gr/articles/533

Η κυβέρνηση υποτίθεται ότι επιδιώκει μεταρρύθμιση της αυτοδιοίκησης με τον Καλλικράτη. Όμως, αποδεικνύεται στο ξεκίνημά του ότι έχει πολλά προβλήματα, κενά και αδυναμίες, κάτι που είχαμε επισημάνει οι Οικολόγοι Πράσινοι εγκαίρως. Όμως, μέσα στο χάος που υπάρχει, ο προβλεπόμενος θεσμός διαμεσολάβησης, του "Συμπαραστάτη του Δημότη και της Επιχείρησης" (στους Δήμους) και του "Συμπαραστάτη του Πολίτη" (στις Περιφέρειες), θα μπορούσε να συμβάλλει στην αλλαγή της σχέσης των πολιτών με τους αυτοδιοικητικούς θεσμούς, προωθώντας διαφάνεια και αμεροληψία, αλλά και να δώσει ερεθίσματα, πληροφορίες και προτάσεις για την καλύτερη, αποτελεσματικότερη και δημοκρατικότερη οργάνωση των δυο επιπέδων αυτοδιοίκησης.

Η κυβέρνηση, όμως, και οι περιφερειάρχες δεν φαίνεται να αντιλαμβάνονται τι σημαίνει περιφερειακή οργάνωση. Στα περισσότερα Περιφερειακά Συμβούλια δεν έχουν συζητηθεί σοβαρά τα θέματα οργάνωσης της Περιφέρειας και των σχέσεων Περιφέρειας και πολιτών. Προς το παρόν, δεν έχουμε δει να γίνεται κατανοητός ο στρατηγικός ρόλος της Περιφέρειας στον σχεδιασμό πολιτικών και στην προώθηση ενός νέου μοντέλου οικονομίας και κοινωνικής οργάνωσης. Αυτό που έγινε με το «Συμπαραστάτη του Πολίτη» αποδεικνύει ότι η κυβέρνηση αυτοσχεδιάζει και δεν μπορεί καν να υπερασπιστεί θεσμούς τους οποίους υποτίθεται ότι θέλει να προωθήσει.

Σύμφωνα με τον «οδικό χάρτη» του Υπουργείου Εσωτερικών, τα Περιφερειακά και Δημοτικά Συμβούλια έπρεπε να έχουν ολοκληρώσει τη διαδικασία για τον Συμπαραστάτη μέσα στους πρώτους δυο μήνες (στόχος εξωπραγματικός με τα προβλήματα που έχει η εφαρμογή του «Καλλικράτη»). Η διαδικασία που ακολουθήθηκε στους περισσότερους Δήμους και σε όλες σχεδόν τις Περιφέρειες δείχνει ότι ο θεσμός είτε δεν είναι επιθυμητός είτε (στην καλύτερη περίπτωση) δεν είναι κατανοητός. Μέχρι τις 28/2/2011 ελάχιστα Περιφερειακά και Δημοτικά Συμβούλια εξέλεξαν «Συμπαραστάτη». Σε κάποιες περιπτώσεις εκλέχτηκε κάποιος αλλά χωρίς να γίνει ουσιαστική συζήτηση στο Συμβούλιο για το αν ο/η υποψήφιος/α μπορεί να ανταποκριθεί στις ευθύνες και στο ρόλο όπως περιγράφονται στο νόμο.

Πολλοί περιφερειακοί και δημοτικοί άρχοντες αντιλαμβάνονται τον «Συμπαραστάτη» όχι ως έναν ανεξάρτητο και αμερόληπτο θεσμό αλλά ως άτομο που θα είναι της «απόλυτης εμπιστοσύνης» τους και προέκταση της πλειοψηφούσας παράταξης. Πολλά είναι τα περιστατικά που το αποδεικνύουν. Σε ένα Δημοτικό Συμβούλιο μεγάλου Δήμου της Αττικής η πλειοψηφία αλλά και η μείζον μειοψηφία πρότειναν για τη θέση αυτή δημοτικό σύμβουλο της παράταξης τους - χωρίς καν να δηλώσουν ότι θα παραιτηθεί αν τυχόν εκλέγονταν! Σε πολλές περιπτώσεις οι υποψήφιοι δεν πρόλαβαν καν να μιλήσουν στα Συμβούλια. Και το πιο ακραίο, στο Περιφερειακό Συμβούλιο Ν. Αιγαίου άρχισε η ψηφοφορία πριν καν μάθουν οι Περιφερειακοί Σύμβουλοι ποιοι ήταν οι υποψήφιοι για τη θέση! (κάτι που φυσικά με έκανε να απέχω ως Περιφερειακός Σύμβουλος από τη διαδικασία της ψηφοφορίας γιατί θεώρησα ότι γελοιοποιείται με αυτόν τον τρόπο ένας σημαντικός θεσμός).

Η διαδικασία που ακολουθήθηκε από σχεδόν όλα τα Περιφερειακά και τα περισσότερα Δημοτικά Συμβούλια οδηγεί στο να μείνει αυτός ο θεσμός «στα χαρτιά» μας πείθει ότι με ευθύνη κυβέρνησης, Περιφερειαρχών και πολλών Δημάρχων ο θεσμός αυτός είναι μη-επιθυμητός. Οδηγείται σε ναυάγιο πριν καν το ξεκίνημά του.

Τι πρόκειται να γίνει τώρα; Από το υπουργείο Εσωτερικών κυκλοφορεί η άποψη - αλλά ανεπίσημα - ότι όπου δεν εκλέχτηκε «Συμπαραστάτης» θα μείνει κενή η θέση, αφού παρήλθε η προθεσμία των δυο μηνών για την εκλογή του! Η πολιτική ηγεσία του Υπουργείου Εσωτερικών δεν έχει εκδώσει διευκρινιστική εγκύκλιο, αν και οι υπηρεσιακοί παράγοντες το ζητούν επιμόνως. Πρόσφατα οι 20 εκλεγμένοι Πράσινοι Περιφερειακοί και Δημοτικοί Σύμβουλοι στείλαμε σχετική επιστολή στον κ Γ. Ραγκούση εκφράζοντας την ανησυχία μας για την τύχη του θεσμού, ζητώντας να προχωρήσει σε διευκρινιστικές εγκυκλίους. Δεν πήραμε μέχρι σήμερα απάντηση.

Οφείλεται η κατάσταση αυτή σε προχειρότητα ή αληθεύει αυτό που κυκλοφορεί, ότι ο θεσμός θα «αφεθεί να μαραζώσει γιατί δεν έχει γίνει η κατάλληλη προετοιμασία και υπάρχουν πολλές ασάφειες»; Το ναυάγιο του νέου θεσμού θα έχει συνέπειες στην οργάνωση και στην αξιοπιστία των αυτοδιοικητικών θεσμών. Η εκτεταμένη κακοδιοίκηση και διαφθορά που διαπιστώνονταν για πολλές αυτοδιοικητικές αρχές σε όλες τις αναφορές των δημόσιων ελεγκτικών οργάνων, αλλά και η καχυποψία που καταγράφεται σε όλες τις μετρήσεις της κοινής γνώμης καθιστούν απαραίτητη τη λειτουργία θεσμών στους οποίους ο πολίτης να μπορεί να καταφεύγει όταν αισθάνεται ότι η διοίκηση δε λειτουργεί με διαφανή, δημοκρατικό και νόμιμο τρόπο.

Σε όλες τις τοπικές κοινωνίες υπάρχουν πρόσωπα τα οποία ανταποκρίνονται στην προϋπόθεση να είναι «εγνωσμένου κύρους και εμπειρίας», πρόσωπα που μπορούν να έχουν την εμπιστοσύνη των 2/3 του Δημοτικού ή Περιφερειακού Συμβουλίου όπως προβλέπει ο νόμος για την πλήρωση της θέσης. Τις περισσότερες φορές δεν αναζητήθηκαν αλλά και δεν έγινε καμία προσπάθεια διαβούλευσης και συναινέσεων στη βάση αξιοκρατικών κριτηρίων. Είναι προφανές ότι οι περισσότερες διοικήσεις φοβούνται ή έστω -στην καλύτερη περίπτωση - αδιαφορούν να προωθήσουν ένα θεσμό, που θα τις ελέγχει, αλλά δε θα τον ελέγχουν.

Μακάρι να αντιληφθεί η κυβέρνηση το πολιτικό σφάλμα έστω και στο 12 και 5. Όπως ζητάμε και με την επιστολή μας οι Πράσινοι Σύμβουλοι: «Πρέπει άμεσα να διευκρινιστεί από το Υπουργείο Εσωτερικών ότι η αποκλειστική προθεσμία των δύο μηνών που προβλέπει ο νόμος (και έληξε στις 28/2) για την επιλογή του Συμπαραστάτη αφορά στην έναρξη της διαδικασίας, να εκδοθεί Εγκύκλιος που να οριοθετεί την ολοκλήρωσή της και συγχρόνως να καταστεί σαφές ότι η εκλογή του δεν είναι στη διακριτική ευχέρεια της κάθε πλειοψηφίας αλλά υποχρέωσή της. Επίσης, να θέσει κανόνες για διαφανείς και αμερόληπτες διαδικασίες εκλογής αυτών που θα πρέπει πράγματι να είναι «Συμπαραστάτες του Δημότη και του Πολίτη».

Εάν η κυβέρνηση θέλει θεσμούς, ικανούς να υπηρετήσουν τον πολίτη, όπως ισχυρίζεται στην εισηγητική έκθεση του νόμου θα πρέπει και να το επιδιώκει. Αλλά και οι πολίτες πρέπει να διεκδικούν πιο αποτελεσματικά τα δικαιώματά τους".